Ευαισθητοποίηση,  Ψυχοθεραπεία,  Ψυχολογία

Κοινωνικός αποκλεισμός ψυχικά ασθενών

Όταν πρόκειται για την ψυχική ασθένεια, οι άνθρωποι έχουν την τάση να λένε τα πιο απλοϊκά αλλά συνάμα και χειρότερα πράγματα. Σύμφωνα με τον κλινικό ψυχολόγο Ράιαν Χάους: τα προβλήματα ξεκινούν όταν οι άνθρωποι έχουν την πεποίθηση ότι η ψυχική ασθένεια είναι ένα σημάδι συναισθηματικής αδυναμίας, είναι κάτι που μπορεί γρήγορα να ξεπεραστεί με κάποιες τετριμμένες καθημερινές συμβουλές ή την ελαχιστοποιούν ως ήσσονος σημασίας την οποία μπορεί να ξεπεράσει κανείς πανεύκολα.

Η φωλιά του κούκου δεν είναι πια μόνο το ψυχιατρικό άσυλο αλλά η ίδια η κοινωνία με τις ακραίες ανισότητες, με τους μηχανισμούς αποκλεισμού της διαφορετικότητας, με την περιθωριοποίηση των οικονομικά αδύναμων, με τον εξαναγκασμό των “κάτω” σε αγώνα επιβίωσης και όχι πραγματικής ζωής.

Ο πολυδιάστατος χαρακτήρας του αποκλεισμού

-Από την κοινωνική ζωή
-Από την πρόσβαση σε αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης
-Από την εκπαίδευση
-Από την απασχόληση/εργασία
-Από τη στέγαση
-Από την ιατρική περίθαλψη

Αποκλεισμός από την εργασία

O αποκλεισμός από την εργασία έχει πολλές συνέπειες για τον άνθρωπο που νοσεί, γιατί εκτός από την απασχόληση που μπορεί να του προσφέρει η εργασία, τον κάνει πρακτικά εξαρτημένο και συνεπώς αδύναμο.
Ωστόσο, ο αποκλεισμός είναι δεδομένος στις περισσότερες περιπτώσεις, δεδομένου ότι η αντίληψη που επικρατεί είναι ότι ο ψυχικά ασθενής είναι και ταυτόχρονα επικίνδυνος για τον εαυτό του και για τους άλλους, αναξιόπιστος και ανίκανος.
Αυτή́ η κατάσταση επηρεάζει αρνητικά́ τους ασθενείς, δεν τους κινητοποιεί να παλέψουν για την ζωή τους, νιώθουν ότι μειονεκτούν και τείνουν να πιστέψουν ότι τους αξίζει τελικά αυτή η αντιμετώπιση.
Ακόμη και στις περιπτώσεις που ένας ψυχικά ασθενής εργάζεται, η καταπάτηση των δικαιωμάτων του είναι μία συνήθης πρακτική τόσο από τους εργοδότες, όσο και από τους «φυσιολογικούς» συναδέλφους, είτε με μειωμένη αμοιβή́ που δεν είναι ανάλογη της εργασίας που προσφέρει, είτε με τις επικρατούσες συνθήκες εργασίας που τις περισσότερες φορές είναι αντίξοες.

Φαύλος κύκλος

Ο φαύλος κύκλος ψυχικής διαταραχής – κοινωνικού αποκλεισμού – αδιεξόδου γίνεται όλο και πιο ορατός όσο μεγαλώνει η φτώχεια και μικραίνει το κράτος πρόνοιας. Ένας ψυχικά ασθενής μπορεί να περάσει τις κόκκινες γραμμές της κοινωνικής ορθότητας αν βρεθεί αβοήθητος, απομονωμένος και αντιμέτωπος με αλλεπάλληλες ταπεινώσεις και ματαιώσεις.

Ρόλος ΜΜΕ
-Κατασκευάζουν την κοινωνική́ πραγματικότητα, παράγουν πολιτισμό, ιδεολογίες αλλά́ και στερεότυπα.
-Ενισχύουν την ετικετοποίηση των κοινωνικών ομάδων, των ρόλων και των θεσμών, ώστε να γίνονται εύκολα αναγνωρίσιμοι και κατανοητοί.
-Συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στην δημόσια εικόνα της ψυχικής ασθένειας ως «τρέλα» και «αναπηρία» την οποία και διαιωνίζουν.
-Παρουσιάζουν την σκοτεινή πλευρά της ψυχικής ασθένειας, τονίζοντας την υποτιθέμενη βιαιότητα και επικινδυνότητα των ασθενών.
Με αυτό το τρόπο,
-Eγκαθιδρύουν τη προκατάληψη και το φόβο με αποτέλεσμα την απόρριψη και την περιθωριοποίηση των ασθενών, που στην πραγματικότητα είναι αυτοί που υφίστανται συχνά́ τη σωματική́ και ψυχολογική́ βία των άλλων, καθώς και την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους.