Ψυχοθεραπεία,  Ψυχολογία

Οι συγκρούσεις στις οικογένειες

Στην αρχαιότητα ο Ηράκλειτος θεωρούσε την «φιλονικία» χρήσιμη και δημιουργό της καλύτερης δυνατής αρμονίας, ενώ οι σύγχρονες θεωρίες αποδέχονται τις συγκρούσεις ως αφορμή για αλλαγές, που με τη σειρά τους επιτρέπουν την εξέλιξη και ωρίμανση του κάθε ατόμου χωριστά και της οικογένειας συνολικά. Οι συγκρούσεις, δηλαδή, είναι ένα αναπόφευκτο μέρος των ανθρώπινων σχέσεων και μια πραγματικότητα για όλα τα ανθρώπινα όντα που σχετίζονται.

Σύμφωνα με τη θεωρία των ανθρώπινων σχέσεων οι συγκρούσεις είναι αποτέλεσμα κακών σχέσεων και μπορούν να οδηγήσουν σε αλλαγές, άλλοτε θετικές και άλλοτε αρνητικές. Μπορούν να είναι καταστροφικές ή εποικοδομητικές, να οδηγήσουν στην αδιαλλαξία ή σε υποχωρητικότητα και εγκατάλειψη μιας προσπάθεια ή στον εμπλουτισμό της σχέσης, τη διασαφήνιση της ταυτότητας και τέλος να δημιουργούν ευκαιρίες για πρόοδο και μάθηση και αυξημένη αντοχή και επιμονή απέναντι στην αντιπαλότητα.


Ειδικά στα ζευγάρια, είτε παντρεμένα είτε χωρισμένα, οι συγκρούσεις είναι φυσιολογικές και αναμενόμενες. Όταν σε μια τόσο κοντινή σχέση, οι άνθρωποι αποφεύγουν ή φοβούνται να εκφράσουν τις ανάγκες και τις επιθυμίες τους, το θυμό τους ή την ανασφάλειά τους, συνήθως τις κρύβουν πίσω από την κριτική που ασκούν, την άρνηση για συνεργασία, την επιθετικότητα, τα κηρύγματα και τις υποδείξεις, τις σπασμωδικές αντιδράσεις, τα παράπονα ή την απομόνωση και τη σιωπή. Όταν οι συγκρούσεις αυτές δεν είναι διαβρωτικές ή απειλητικές, συνήθως δεν επηρεάζουν σημαντικά τα παιδιά, αφού αποτελούν μια φυσιολογική και συχνή έκφανση των ανθρωπίνων σχέσεων.


Κάποιες φορές, ωστόσο, οι φυσιολογικές συγκρούσεις μεταξύ των γονέων παίρνουν άλλες διαστάσεις. Οι γονείς καυγαδίζουν μπροστά στο παιδί, χωρίς να νοιάζονται να διατηρήσουν τους κανόνες αλληλοσεβασμού. Χρησιμοποιούν λόγια σκληρά, προσβλητικά που, παρότι συνήθως δεν απευθύνονται στο παιδί, το πληγώνουν βαθύτατα. Άλλοτε αφήνουν ανάμεσά τους να αιωρείται ένα κλίμα σιωπηλής εχθρότητας, που αμέσως γίνεται αντιληπτό από το παιδί. Αυτές οι συγκρούσεις, οι οποίες εντείνονται ακόμα περισσότερο όταν κάνουμε λόγο και για ζευγάρια σε διαδικασίες διαζυγίου, μπορεί να αποβούν τραυματικές για τα παιδιά, αλλά και για τους ενήλικες, και χρήζουν ειδικής προσοχής.