Ψυχολογία

Μαθήματα ζωής από τον Α. Σταλίκα

Ο «πατέρας» της θετικής ψυχολογίας στην Ελλάδα, μέσα από τα λόγια του.

“Είναι σημαντικό και να λέμε τα πράγματα απλά και να λέμε τα απλά πράγματα”.

“Ζούμε σε μια εποχή διαρκών προκλήσεων, σε μια κατάσταση αβεβαιότητας. Είναι μια περίοδος παρατεταμένης αβεβαιότητας, φόβου και έλλειψης. Το παράλογο έχει γίνει κανονικότητα. Συγχρόνως, όλα αλλάζουν γύρω μας κι εμείς έχουμε την αίσθηση ότι δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα. Νομίζω ότι τελικά ο κόσμος είναι αποκοιμισμένα ανήσυχος”.

“Η προσαρμογή αποτελεί ένα σημαντικό προβλεπτικό παράγοντα της ψυχικής υγείας.
Ο τρόπος που ο καθένας βλέπει τα πράγματα είναι σημαντικός για τον τρόπο που θα κληθεί να τα αντιμετωπίσει. Η υιοθέτηση μιας αισιόδοξης στάσης προσδίδει μια διαφορετική, θετική νοηματοδότηση στα καθημερινά δρώμενα βοηθώντας τους ανθρώπους να δημιουργούν ευκαιρίες βίωσης θετικών συναισθημάτων”.

“Η πανδημία λειτούργησε ως επιταχυντής μιας ήδη τεταμένης κατάστασης. Γίναμε ακόμα πιο επιθετικοί, πιο χειριστικοί και πιο βίαιοι. Επίσης, ήταν ο λόγος που σταμάτησαν τα σχέδια, τα όνειρα και οι προγραμματισμοί. Παγώσαμε, θορυβηθήκαμε, αμφισβητήσαμε και τρομάξαμε με όλη αυτή την πρωτόγνωρη συνθήκη που ζήσαμε. Γι’ αυτό φοβάμαι τι θα γίνει όταν ο κόσμος ξυπνήσει από αυτήν τη νυσταλέα κατάσταση στην οποία βρίσκεται. Διότι σε αυτές τις περιπτώσεις γεννιούνται ο συντηρητισμός, ο ρατσισμός και ο λαϊκισμός”.

“Αναμφίβολα, η μοναξιά είναι ένα μεγάλο πρόβλημα της εποχής μας. Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν χάσει την αίσθηση του νοήματος στη ζωή τους. Δημιουργούν προσωρινούς δεσμούς και αναζητούν τη λύτρωση στο εφήμερο. Αν δεν έχεις την επιθυμία της διασύνδεσης, δεν μπορείς να έχεις και την επιθυμία της συνέχειας. Μεγαλώνει η απογοήτευση και όλο και περισσότεροι άνθρωποι απομονώνονται. Πάντως, όπως λέει και η παροιμία: «Μοναχός σου ούτε στον Παράδεισο»”.

“Ο βασικός στόχος της θετικής ψυχολογίας είναι να κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίο εμείς οι άνθρωποι γινόμαστε ευτυχισμένοι, να ξεκλειδώσει τα μυστικά του δρόμου για την ευζωία. Η θετική ψυχολογία προσπαθεί να απαντήσει ερωτήματα όπως πως μπορώ να γίνω καλύτερος; Πως μπορώ να αναπτύξω στο μέγιστο το δυναμικό μου; Ποια είναι τα συστατικά της ευτυχίας;”

“Δεν υπάρχει ζωή χωρίς άγχος και στρες. Το ζήτημα είναι πώς τα διαχειρίζεσαι. Η παρατεταμένη δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση δημιουργεί στον οργανισμό αυτοάνοσα, φλεγμονές και επηρεάζει αρνητικά τη σωματική υγεία. Επομένως, είναι σημαντικό να μπορούμε να προσαρμοζόμαστε στις δύσκολες καταστάσεις και να καταφέρνουμε να ξεπερνάμε τις προκλήσεις. Προφανώς, δεν διαγράφονται οι στενοχώριες από τη ζωή μας, αλλά είναι διαφορετικό το παθολογικό άγχος από το δημιουργικό. Αυτό που χρειάζεται είναι να μην κάνουμε έναν διαγωνισμό ταλαιπωρίας και φεστιβάλ αυτολύπησης. Είναι άλλο η συνειδητότητα και άλλο η ανεμελιά. Να ξέρεις δηλαδή τι είναι αυτό που ζεις και να αποκτάς μεθόδους θετικής ψυχολογίας. Να μοιράζεσαι, να συζητάς με τους φίλους σου, να δίνεις απλόχερα και ν’ ασχολείσαι με πράγματα τα οποία δίνουν νόημα στη ζωή”.

“Είναι σημαντικό ο άνθρωπος να βιώσει θετικά συναισθήματα. Να χτίσει ουσιαστικές και θετικές ανθρώπινες σχέσεις. Να νοηματοδοτήσει οτιδήποτε κάνει στην καθημερινότητα του….να μάθει να δίνει χρόνο σε ασχολίες που δίνουν νόημα στη ζωή του. Να μην ξεχνάει να προσφέρει.. στον συνάνθρωπο… στην κοινωνία. Και τέλος να υιοθετήσει μια αισιόδοξη στάση αντιμετώπισης της πρόκλησης και όχι αποφυγή και διάχυση του φόβου”.

“Οι άνθρωποι δε γεννιούνται ψυχικά ανθεκτικοί αλλά γίνονται. Φυσικά υπάρχουν άνθρωποι που γεννιούνται με χαρακτηριστικά που διευκολύνουν την ψυχική ανθεκτικότητα, όπως για παράδειγμα η νοημοσύνη. Αυτό όμως σε καμία περίπτωση δε σημαίνει ότι αυτό τους κάνει πιο ανθεκτικούς. Μια σειρά ατομικών και περιβαλλοντικών παραγόντων αλληλεπιδρούν για να προστατεύσουν το άτομο απέναντι σε μια αντιξοότητα. Κι οι περισσότεροι από τους παράγοντες αυτούς καλλιεργούνται.
Αξίζει να τονίσουμε ότι στο πλαίσιο του χτισίματος της ανθεκτικότητας του τα άτομα ενισχύουν την θετικότητα τους, δίνουν νόημα στη ζωή τους και μαθαίνουν να βλέπουν τα πράγματα με μια πιο αισιόδοξη ματιά”.

“Η ευτυχία είναι αυτό που γεννιέται στη στιγμή. Και όσο περισσότερο την κυνηγάς, τόσο πιο δυστυχισμένος γίνεσαι”.

“Να πάρουμε την ευθύνη της ζωής μας, να γίνουμε καπετάνιοι της ζωής μας”.

“Η ευγνωμοσύνη μειώνει την αβεβαιότητα”.

“Η ευτυχία εμπεριέχει την αβεβαιότητα”.

“Να δίνεις απλόχερα, να αμφισβητείς τον εαυτό σου και να μαθαίνεις διαρκώς”.

“Η εμπιστοσύνη φέρνει ασφάλεια, και η ασφάλεια φέρνει κοινωνικά δίκτυα και ανοίγει την ύπαρξή σας. Γιατί αυτό που κάνετε, το κάνετε με όλη σας την καρδιά. Και έτσι είστε σε μία ομάδα ανθρώπων που μαζί συνωμοτείτε, ενδιαφέρεστε, θέλετε να το κάνετε. Κι αυτό σας δίνει ένα ενδιαφέρον, μία Ταυτότητα, ένα Ανήκειν που νοηματοδοτεί τη ζωή σας”.

“Η ζωή είναι πολύ σημαντική για να τη παίρνουμε στα σοβαρά”.

“Να μη χάσουμε τη χαρά μας”.

Ο Αναστάσιος Σταλίκας ήταν ιδρυτής και πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Θετικής Ψυχολογίας και διέθετε μακρά διδακτική εμπειρία, έχοντας διατελέσει καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο McGill στο Μόντρεαλ, στο Πανεπιστήμιο της Οτάβα, στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης.

Έφυγε από τη ζωή στις 7/9/2023.

Πηγές: