“Shit Happens”: Η Τέχνη της Αποδοχής και της Ανθεκτικότητας
Η ζωή είναι απρόβλεπτη και γεμάτη ανατροπές. Όσο κι αν οργανώνουμε το μέλλον μας, όσο κι αν προσπαθούμε να ελέγξουμε τις καταστάσεις, πάντα θα υπάρχουν γεγονότα που μας ξεπερνούν. Δεν ελέγχουμε τα εξωτερικά γεγονότα, αλλά μπορούμε να ελέγξουμε τη στάση μας απέναντί τους (Epictetus, Enchiridion). Η ίδια ιδέα εμφανίζεται και στη σύγχρονη ψυχοθεραπεία: ο Viktor Frankl (2006) υποστήριξε ότι ακόμη και στις πιο ακραίες συνθήκες, η ελευθερία μας έγκειται στην επιλογή της στάσης μας.
Η σύγχρονη έρευνα για την ανθεκτικότητα (resilience) δείχνει ότι τα απρόοπτα γεγονότα –απώλειες, κρίσεις, αποτυχίες– δεν είναι μόνο απειλές αλλά και ευκαιρίες για ανάπτυξη (Bonanno, 2004). Ο τρόπος που αντιδρούμε είναι καθοριστικός:
- Αν εγκλωβιστούμε στο «γιατί σε μένα;», η εμπειρία γίνεται τραύμα.
- Αν στραφούμε στο «πώς μπορώ να το διαχειριστώ;», η εμπειρία γίνεται μάθημα.
- Το χιούμορ, σύμφωνα με τον Martin (2007), είναι ένας υγιής μηχανισμός αντιμετώπισης: μειώνει το άγχος, επαναπλαισιώνει την εμπειρία και μας βοηθά να αντέχουμε τα απρόοπτα χωρίς να καταρρέουμε.
Η αποδοχή δεν σημαίνει παθητικότητα. Σημαίνει ρεαλισμό: αναγνώριση ότι δεν έχουμε έλεγχο πάνω σε όλα, αλλά έχουμε έλεγχο πάνω στη σημασία που θα δώσουμε σε αυτά. Όπως δείχνει η θεωρία του post-traumatic growth (Tedeschi & Calhoun, 2004), οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν δυσκολίες με αποδοχή και αναπλαισίωση συχνά αναπτύσσουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, βαθύτερη κατανόηση και αίσθηση νοήματος στη ζωή.
Με χιούμορ, με ανθεκτικότητα και με αποδοχή, μπορούμε να μετατρέψουμε το τυχαίο γεγονός σε μια ευκαιρία να γίνουμε πιο ανθρώπινοι, πιο συνειδητοί, πιο δυνατοί.
Βιβλιογραφία
- Bonanno, G. A. (2004). Loss, trauma, and human resilience: Have we underestimated the human capacity to thrive after extremely aversive events? American Psychologist, 59(1), 20–28. https://doi.org/10.1037/0003-066X.59.1.20
- Epictetus. (1995). The Enchiridion. Prometheus Books. (Original work published ca. 125 CE)
- Frankl, V. E. (2006). Man’s search for meaning. Beacon Press.
- Martin, R. A. (2007). The psychology of humor: An integrative approach. Elsevier Academic Press.
- Tedeschi, R. G., & Calhoun, L. G. (2004). Posttraumatic growth: Conceptual foundations and empirical evidence. Psychological Inquiry, 15(1), 1–18. https://doi.org/10.1207/s15327965pli1501_01
