Καλοκαίρι χωρίς πρόγραμμα: γιατί κάνει καλό στα παιδιά

Οι διακοπές των παιδιών δεν χρειάζεται να είναι γεμάτες πρόγραμμα, δραστηριότητες, υποχρεώσεις και διαρκή απασχόληση. Πολύ συχνά, ως γονείς, αγχωνόμαστε όταν το παιδί μένει «χωρίς κάτι να κάνει». Θέλουμε να του προτείνουμε μια δραστηριότητα, να το οργανώσουμε, να το απασχολήσουμε, να μη βαρεθεί.

Κι όμως, το καλοκαίρι μπορεί να έχει αξία ακριβώς επειδή διακόπτει τον ρυθμό της χρονιάς. Μετά από μήνες σχολείου, ξυπνητηριού, διαβάσματος, εξωσχολικών, προγράμματος και απαιτήσεων, το παιδί χρειάζεται χρόνο για να χαλαρώσει. Όχι μόνο σωματικά, αλλά και ψυχικά.

Η παύση δεν είναι κενό. Είναι χώρος.

Μέσα σε αυτόν τον χώρο, το παιδί μπορεί να ακούσει τον εαυτό του, να αναζητήσει τι θέλει να κάνει, να βαρεθεί, να περιπλανηθεί, να επινοήσει. Η βαρεμάρα, όσο άβολη κι αν φαίνεται, δεν είναι πάντα κάτι που χρειάζεται να λυθεί αμέσως. Μπορεί να είναι η αρχή μιας εσωτερικής κίνησης: «τι θέλω τώρα;», «τι μπορώ να φτιάξω;», «πώς μπορώ να παίξω;».

Όταν κάθε στιγμή είναι ήδη γεμάτη από εξωτερικά ερεθίσματα, το παιδί δεν προλαβαίνει πάντα να στραφεί προς τα μέσα. Δεν προλαβαίνει να φανταστεί, να οργανώσει το παιχνίδι του, να δημιουργήσει ιστορίες, να βρει λύσεις, να πάρει πρωτοβουλίες. Το ελεύθερο παιχνίδι, αντίθετα, χρειάζεται χρόνο που δεν είναι προκαθορισμένος από τους ενήλικες.

Γι’ αυτό και το «βαριέμαι» δεν χρειάζεται πάντα να μας πανικοβάλλει. Μπορεί να είναι μια μικρή παύση πριν εμφανιστεί η φαντασία. Μπορεί να γίνει η αρχή για μια κατασκευή, ένα συμβολικό παιχνίδι, μια ιστορία, μια εξερεύνηση, μια ιδέα που δεν θα εμφανιζόταν αν όλα ήταν ήδη οργανωμένα.

Οι διακοπές προσφέρουν στα παιδιά κάτι πολύτιμο: έναν πιο αργό ρυθμό. Λιγότερη πίεση. Λιγότερο πρόγραμμα. Περισσότερο χώρο για απλότητα, επαφή, ξεκούραση και αυθόρμητο παιχνίδι.

Δεν χρειάζεται, λοιπόν, να γεμίζουμε κάθε ώρα του παιδιού.
Δεν χρειάζεται να απαντάμε αμέσως σε κάθε «βαριέμαι».
Δεν χρειάζεται το καλοκαίρι να γίνει συνέχεια της σχολικής χρονιάς με άλλο όνομα.

Μερικές φορές, λίγος κενός χρόνος μπορεί να γίνει πολύτιμος χρόνος ανάπτυξης.

Γιατί μέσα στην παύση, το παιδί μπορεί να ξαναβρεί τον δικό του ρυθμό.
Και μέσα στο ελεύθερο παιχνίδι, να συναντήσει ξανά τη φαντασία, τη δημιουργικότητα και τη χαρά του.