Η αυθεντικότητα ως πράξη αντίστασης
«They will teach you not to shine. And you will shine instead.»
~ Pier Paolo Pasolini
Από μικροί, πολλοί από εμάς διδασκόμαστε –άμεσα ή έμμεσα– ότι δεν είναι καλό να ξεχωρίζουμε, να διεκδικούμε, να λάμπουμε. Η κοινωνία συχνά μας εκπαιδεύει στην «ασφάλεια της μετριότητας», όπου το διαφορετικό ή το φωτεινό θεωρείται απειλή.
Κι όμως, η ψυχολογία μάς δείχνει ότι η αυθεντικότητα είναι βασική προϋπόθεση ψυχικής υγείας. Η καταπίεση του εαυτού, η συνεχής συμμόρφωση και η απόκρυψη των δυνατοτήτων μας οδηγούν σε άγχος, χαμηλή αυτοεκτίμηση και μια αίσθηση κενού. Αντίθετα, η επιλογή να «λάμπουμε» –δηλαδή να εκφράζουμε ελεύθερα τη μοναδικότητά μας– αποτελεί πράξη αυτοπραγμάτωσης, όπως θα έλεγε ο Maslow.
Η αντίσταση στο σβήσιμο του “φωτός” μας είναι και μορφή ανθεκτικότητας. Δεν αφορά μόνο την προσωπική αυτοπεποίθηση, αλλά και την ικανότητά μας να σταθούμε όρθιοι απέναντι σε ένα κοινωνικό περιβάλλον που μας ζητά να μικρύνουμε. Όπως δείχνουν οι θεωρίες της positive psychology, η καλλιέργεια των προσωπικών μας δυνάμεων (strengths) και η αξιοποίησή τους στην πράξη οδηγεί σε υψηλότερη ευεξία, καλύτερες σχέσεις και αίσθηση νοήματος.
Το να λάμπεις, λοιπόν, δεν είναι αλαζονεία. Είναι ευθύνη: απέναντι στον εαυτό σου που ζητά να εκφραστεί, αλλά και απέναντι στους άλλους που ίσως εμπνευστούν από το δικό σου φως για να βρουν το δικό τους.
Δεν μιλάμε λοιπόν για μια τυφλή αντίδραση, παρά να επιλέξουμε συνειδητά να μείνουμε πιστοί σε αυτό που είμαστε, ακόμη κι αν το περιβάλλον γύρω μας προσπαθεί να μας διδάξει το αντίθετο. Γιατί τελικά, η πιο ουσιαστική πράξη αντίστασης είναι η ίδια η αυθεντική μας παρουσία.
Βιβλιογραφία
Sheldon, K. M., & Elliot, A. J. (1999). Goal striving, need satisfaction, and longitudinal well-being: The self-concordance model. Journal of Personality and Social Psychology, 76(3), 482–497. https://doi.org/10.1037/0022-3514.76.3.482
Maslow, A. H. (1968). Toward a psychology of being (2nd ed.). Van Nostrand.
Rogers, C. R. (1961). On becoming a person: A therapist’s view of psychotherapy. Houghton Mifflin.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68
Seligman, M. E. P., & Csikszentmihalyi, M. (2000). Positive psychology: An introduction. American Psychologist, 55(1), 5–14. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.5
